Uzgoj višegodišnjih MAP-ova

11.02.2025

Priprema zemljišta

Parcele planirane za uzgoj lekovitog i aromatičnog bilja moraju biti dobrog kvaliteta, sa srednjim do visokim nivoom hranljivih materija, odnosno one parcele koje su rastresite, dobro provetrene i drenirane, i imaju dovoljno vlage. Parcela na kojoj se planira uzgoj MAP-a mora biti slobodna od upotrebe i primene pesticida i mineralnih đubriva, u skladu sa pravilima organskog uzgoja. Agrotehničke mere koje se moraju sprovesti na parceli da bi se postigao uspeh u uzgoju lekovitog i aromatičnog bilja su:

Kultivacija, do dubine od (30-50) cm.
Pomeranje – dislokacija, (20-25) cm.
Diskiranje, obrada tla, kao i kultivacija, ove mjere se sprovode prije sjetve sjemena ili sadnje sadnice s ciljem otpuštanja, djelomičnog okretanja, miješanja tla, kao i rezanja korova.

Sadnja MAP-ova
Sadnja lekovitog i aromatičnog bilja može biti: iz semena, kao i iz sadnica. Rasadnik koji se koristi za sadnju, bilo da se radi o semenu ili sadnici, mora imati:

Visok kvalitet, koji bi pozitivno uticao na klijavost semena, odnosno rast sadnica.
Sadni materijal mora biti nabavljen od licenciranih proizvođača.
Materijal za sadnice mora biti popraćen dokumentacijom koja dokazuje njegov kvalitet i poreklo.

U organskoj proizvodnji, seme ili sadni materijal moraju biti sertifikovani u skladu sa organskim standardima.

Višegodišnje aromatične lekovite biljke

Origanum vulgaris (Origanum vulgaris)

Za uzgoj origana, poželjno je prvo sijati seme u module, a zatim ih posaditi na stalnu parcelu, nakon kasnih prolećnih mrazeva kada konstantna temperatura tla dostigne iznad 15 °C. Za proizvodnju 1.000 biljaka po modulu koristi se 1 g/m². U uzgoju sadnica, seme ravnomerno klija neprekidno 10 - 15 dana pod kontrolisanim uslovima vlage, temperature, svetlosti i tla. Sadnja sadnica može se obaviti u jesen i proljeće. Preporučeni razmak za uzgoj origana je (80k25)cm. Za 0,20 ha potrebno je oko 10.000 sadnica.

Pepermint (Mentha pepperrita)
Metvica ne proizvodi sposobna semena koja nose genetski kontinuitet razmnožavanja, tako da se razmnožavanje vrši vegetativno, odnosno sa komadima i stolonima. Najekonomičniji metod je razmnožavanje pomoću stolona, koji se uzimaju sa parcele sa jednogodišnjom metvicom. Odnos belih stolona (stolona pod zemljom) treba da bude 80%, a zelenih (iznad zemlje) 20%. Sadržaj vlage u stolonima treba da bude oko 80%. Stoloni namenjeni sadnji sakupljaju se nakon druge žetve. Udaljenost sadnje je (80k25) cm.

Kopriva (Urtica dioica)
Kopriva se sije kroz seme i sadnice. Pošto su semena veoma mala, preporučuje se razmnožavanje iz sadnica u krevetima. Seme se sije u periodu april-maj, a sadnice se presađuju u jesen ili čak proleće. Direktna setva semena na terenu zahteva stopu semena od 3-4 kg / ha. Setvu korena treba obaviti u jesen ili rano proleće, u brazde dubine 7-10 cm sa razmakom između redova od 80-90 cm i razmakom između biljaka od 25-30 cm.

Melissa (Melissa officinalis)
Melissa se sije direktno semenom u oktobru i novembru, sa razmakom od 80-90 cm između redova, i stopom semena od 8-10 kg / ha. Sadnja sadnica se vrši u proleće. Sadnja sa podelom korena ili rizoma se vrši veoma retko i ne praktikuje se često.

Lavandula angustifolia (Lavandula angustifolia)
Direktna setva nije poželjna, jer seme karakteriše slaba klijavost. Moderne tehnike uzgoja lavande uključuju razmnožavanje zelenim reznicama. Najbolji rezultati su pokazali reznice uzete iz 2-3 godine starih matičnih biljaka. Ove reznice se uzimaju u jesen ili rano proleće od matičnih biljaka. Razdaljine sadnje su poželjno 80-90cm između redova i 20-25cm između biljaka